อยู่ๆ ฮาร์ดดิสก์ที่ใช้งานอยู่ทุกวี่ทุกวันก็เกิดอาการงอแงซะงั้น ซึ่งถ้าใครใช้วินโดวส์อยู่ ก็ขอบอกก่อนเลยว่าตัววินโดสว์เองไม่มีเครื่องมืออะไรสำหรับงานเช็คสภาพฮาร์ดดิสก์โดยตรง (มีแต่ Error-Checking แต่โดยรวมแล้วก็เหมือนไม่มี 
) และบ่อยครั้งถึงขั้นไม่บูตเข้าระบบปฏิบัติการกันเลยทีเดียว
งานนี้เลยต้องขอยืมมือที่สาม ซึ่งก็คือ Ubuntu เข้ามาเพื่อช่วยกู้สถานการณ์พร้อมทั้งตรวจสภาพฮาร์ดดิสก์ว่ามีข้อผิดพลาดอะไรบ้าง และถ้ามี ก็ถือโอกาสสำรองข้อมูลในตัวเลย
กรณีศึกษาในคราวนี้คือ เมื่อแลปทอปเครื่องหนึ่งที่ใช้ระบบปฏิบัติการ Windows 7 ไม่บูตซะงั้น พร้อมกับแจ้งข้อความประหลาดๆ ต่างๆ ออกมา ซึ่งภารกิจแรก ก็คงต้องขอเข้าไปตรวจเช็คสภาพฮาร์ดดิสก์ดูก่อน จากนั้นก็พยายามสำรองเอาข้อมูลออกมา
แต่เนื่องจากไม่สามารถบูตเข้าระบบได้ งานนี้ก็เลยต้องพึ่ง Ubuntu (หรือ Linux Distro อื่นๆ ที่มีคุณสมบัติทำงานแบบ Live ได้) กันแล้ว โดยงานนี้ผมเลือกใช้บริการ Ubuntu รุ่นปรับแต่งชื่อ Prompt Edition และทำการติดตั้งลงใน USB flash drive เพื่อความเร็วในการทำงาน โดยหลังจากที่บูตเข้าระบบ Live แล้ว ก็เรียกใช้โปรแกรม Disk Utility (Control Center –> Disk Utility) เพื่อใช้ในการตรวจสภาพฮาร์ดดิสก์กันเลย
โปรแกรม Disk Utility ตรวจพบ bad sectors
เพียงแค่เปิดโปรแกรมขึ้นมา Disk Utility ก็แจ้งทันทีว่า Disk has a few bad sectors หรือพบเนื้อที่ฮาร์ดดิสก์เสียหายบางส่วนนั่นเอง ทีนี้ ถ้าเราต้องการตรวจสอบเพิ่มเติมอีก ก็คลิกที่ปุ่ม SMART Data เพื่อตรวจสภาพแบบละเอียดขึ้น
เลือกรูปแบบการตรวจสอบ แนะนำให้เลือกแบบ Conveyence
หลังจากเลือกรูปแบบการตรวจสอบ ก็เป็นเวลาแห่งการรอคอย ช้าเร็วจะขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง
หลังจากที่ตรวจสอบเสร็จ Disk Utility ก็แสดงรายงานความผิดพลาดออกมา จากภาพ แจ้งว่าตรวจพบความเสียหายอยู่ 5 sectors
เสร็จสิ้นการตรวจ พบความเสียหายในฮาร์ดดิสก์
พบความเสียหายแล้ว ทำไงต่อ?
ในกรณีที่อยู่ในระยะประกัน ก็คงต้องส่งเคลมเพื่อเปลี่ยนตัวใหม่ แต่ถ้าอยู่นอกระยะประักัน ก็สมควรที่จะออกไปจ่ายตลาดไอทีเพื่อถอยฮาร์ดดิสก์ใหม่มา และฮาร์ดดิสก์ที่พบความเสียหายในลักษณะนี้ ก็ไม่สมควรที่จะใช้เป็นฮาร์ดดิสก์ตัวหลักอีกต่อไป เพราะอาจเกิดความเสียหายกับข้อมูลอันสำคัญยิ่งของผู้ใช้ แต่ในกรณีที่พบความเสียหายไม่มาก อาจนำมาทำเป็น External Harddisk เพื่อเอาไว้เก็บข้อมูลที่ไม่สำคัญมากนัก เช่น หนัง เกม เพลง เป็นต้น
อย่าลืมสำรองข้อมูลออกทันที
เรื่องนี้สำคัญ หากพบความเสียหายในฮาร์ดดิสก์ไม่ว่าในกรณีใด จะมากน้อยแค่ไหน ก็จำเป็นต้องสำรองข้อมูลออก ซึ่งถ้าอยู่บน Ubuntu แบบ Live session อยู่แล้ว ก็สามารถทำการโยกย้ายข้อมูลออกได้ทันที
และในบทความนี้ก็ขอแนะนำ Ubuntu รุ่น Prompt Edition รุ่น 11.05 สาเหตุที่แนะนำรุ่นนี้คือ ได้ปรับตัวระบบและแบบอักษรให้ทำงานร่วมกับชื่อไฟล์และโฟลเดอร์ที่เป็นภาษาไทยได้อย่างดี และสวยงาม ตามภาพ
Prompt Edition แสดงผลภาษาไทยได้ดี เหมาะกับไฟล์ที่เป็นภาษาไทยมากๆ
การสำรองข้อมูลออกจากฮาร์ดดิสก์ที่เสียหาย แนะนำให้ใช้วิธีย้ายออกไปเลย (Move) เพราะในบางกรณีที่เป็นข้อมูลเสียหาย อาจไม่ทำการสำรองได้ ถ้าเราใช้วิธีย้ายออก ส่วนที่ย้ายได้ก็จะถูกย้ายออกไป ส่วนที่เสียหายก็จะยังคงอยู่ในเครื่อง ทำให้สามารถจัดการไฟล์ที่เหลืออื่นๆ ได้ง่าย
เรื่องแปลก
มีเรื่องแปลกเล็กน้อย เมื่อผลการตรวจสอบสภาพฮาร์ดดิสก์ด้วยเครื่องมือบน Ubuntu คือ Disk Utility กับเครื่องมือบน Windows โดยใช้โปรแกรม HD Tune คือ ทั้งสองโปรแกรมแจ้งจำนวนเซคเตอร์ที่เสียหายไม่เท่ากัน คือ Disk Utility แจ้งว่าพบ 5 เซคเตอร์ ขณะที่ HDD Tune แจ้งว่าพบ 1 เซคเตอร์เท่านั้น ส่วนนี้ผมก็ยังไม่แน่ใจ ว่าการมองโครงสร้างตัวฮาร์ดดิสก์ในลีนุกซ์กับวินโดวส์แตกต่างกันยังไง เอาไว้รอถามผู้รู้จริงก่อน ได้คำตอบเมื่อไหร่ก็ค่อยมาอัพเดทเพิ่มเติม
